Spring naar inhoud

Sociale veiligheid op de noordelijke lijnen van Arriva in 2025

In 2025 zijn de aantallen A en B incidenten op de Noordelijke lijnen op hetzelfde niveau gebleven ten opzichte van 2024. Er is sprake van een stabilisatie van de aantallen gemelde incidenten, terwijl in het publieke domein en het Openbaar Vervoer in de Nederlandse samenleving nog steeds sprake is, en blijft, van verharding en meer normafwijkend gedrag. Het lijkt er daarmee op dat de genomen maatregelen en inzet op het gebied van Sociale Veiligheid effectief zijn en leiden tot een zekere beheersing van de aanwezige problematiek. Tegelijkertijd zijn met name de aantallen B incidenten hoog en vraagt dit om voortzetting van de huidige aanpak en mogelijke door ontwikkeling van de reeds ingezette maatregelen of vervolg hierop.

Ten opzichte van 2023 zijn de aantallen A incidenten met 23 procent gedaald in zowel 2024 als in 2025. De daling is het meest zichtbaar in de A incidenten ten opzichte van medewerkers. Ook ten opzichte van 2024 is deze subcategorie verder gedaald. Deze trend is echt duidelijk ingezet halverwege 2024 en volgt de tijdslijn, hangt nauw samen, met de implementatie van de functie medewerker Service en Veiligheid met meer en aanvullende bevoegdheden. De duale werkwijze van deze functie die specifiek wordt ingezet voor Sociale Veiligheid, samen met de steward BOA-OV die generiek toezicht houdt en gastheerschap en dienstverlening invult lijkt dus zoals gezegd echt effectief.

De aantallen B incidenten blijven op hetzelfde niveau als in 2024. Zoals gezegd zien we dat binnen de huidige maatschappij voorzichtig als positief. In 2023 en 2022 waren deze aantallen wel significant lager. Met name de subcategorie Overlast (door personen van onbegrepen gedrag, mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats en verslaafden) leidt tot deze stijging. Daarnaast worden de aantallen B incidenten in grote mate veroorzaakt door subcategorie 1: ongewenst gedrag tegen personeel en 2: betalingsproblematiek. Bij de eerste geldt dat er minder extreem gedrag of daadwerkelijk misdrijven gepleegd worden tegen personeel. Maar nog steeds is er veel weerstand tegen het optreden van met name onze Boa's. Bij de tweede subcategorie moet benoemd worden dat bij veel van deze incidenten in grote mate meespeelt dat onze Boa's zeer beperkt mogelijkheden hebben om de identiteit van de verdachte vast te stellen. Dit belemmert de Boa’s dusdanig dat het veel tijd kost om de situatie af te handelen, er gewacht moet worden op politie assistentie en hier vaak escalatie uit voortkomt. Het wachten is op een verdere ontsluiting van systemen als het RDW en politiesystemen voor de Boa’s. Hier wordt op ministerieel niveau aan gewerkt.

Als we kijken naar de handhavingsdata dan zijn er significant processen-verbaal opgemaakt door de Boa’s van Arriva. Er is sprake van een stijging van 61 procent. Enerzijds zijn onze Boa’s vaker in staat om tot handhaving en sanctionering over te gaan doordat hun veiligheid goed geborgd is door het werken in koppels, door ondersteuning van de medewerker Service en Veiligheid en door de ov-beveiliger. Anderzijds is, de inzet van de vakspecialisten Boa ter ondersteuning van de Boa’s op vakinhoudelijk gebied er de oorzaak van dat niet alleen de Boa’s bekwaam en professioneel een proces verbaal kunnen opmaken. Maar ook dat het percentage bij het CVOM en CJIB aangeleverde processen-verbaal wat wordt goed gekeurd echt heel hoog ligt ten opzichte van andere opsporingsambtenaren.

De aantallen UVB’s liggen ruim hoger dan in 2023. Maar het totale aantal ligt iets lager dan in 2024. Dit is zeker verklaarbaar door de grote buitendienststelling in Groningen. Omstandigheden die 64-dagen hebben geduurd, waarbij dienstverlening een nog hogere prio had en de omstandigheden voor effectieve Toezicht en Handhaving lastiger waren. Als we kijken naar de periode voor en na de grote buitendienststelling dan vallen de aantallen hoger uit dan in 2024 en staan daarmee meer in relatie tot de stijging van de aantallen processen-verbaal.

Het zwartrijdpercentage op de Noordelijke lijnen betrof in 2025 2,9 procent. Ten opzichte van 2024 is er sprake van een daling van 0.3 procent. Dit is een mooi gegeven, in de wetenschap dat het landelijk gemiddelde nog een half procent hoger ligt. Ook hier lijken de ingezette maatregelen dus effectief.

De aantallen opgelegde reisverboden zijn gestegen met ongeveer 10 procent ten opzichte van 2023 en 2024. De aantallen overtredingen zijn minder gestegen, namelijk ongeveer 4 procent. 

De meest gemelde incidenten hebben plaats gevonden op de hoofdstations Groningen en Leeuwarden en in de tijd gezien op zaterdag. Op de baanvakken van de Noordelijke lijnen vindt de minste problematiek plaats op het traject Leeuwarden-Harlingen Haven. In het algemeen is de aandacht voor Sociale Veiligheid het meest vereist op de trajecten Groningen-Veendam en Groningen - Bad Nieuweschans (sinds de doorkoppeling onderdeel van de trajecten Delfzijl-Veendam en Eemshaven- Bad Nieuweschans). Daarnaast vinden met name in de avonduren op het traject Groningen-Leeuwarden veel incidenten plaats. Met informatie gestuurde inzet wordt de medewerker Service en Veiligheid hier specifiek op ingezet. De achtergrond van de verschillen in incidenten op de baanvakken van de Noordelijke lijnen is duidelijk gelegen in de sociaal maatschappelijke en demografische verschillen in de gebieden in de regio.

Op het gebied van toezicht en een controle van 30 procent van alle dienstregelingskilometers op de Noordelijke lijnen blijft het een uitdaging om te voldoen aan de eisen. In het Sociale Veiligheidsplan voor 2026 is daarom opgenomen om de formatie van Boa’s uit te breiden met ondersteuning van de provincies. Daarnaast wordt de ov-beveiliger in 2026 meer ingezet op de trein en minder op de stations, ter ondersteuning van de Boa’s. Ook dit moet leiden tot een hogere productiviteit.

Zoals in het voorgaande te lezen, is de noodzaak gezien de incidenten en problematiek, om veel en specifiek met handhaving bezig te zijn. Ook valt te lezen dat de boa’s steeds meer in staat zijn om dit veilig en professioneel te doen. Deze noodzaak is meer aanwezig dan vijf jaar geleden en zorgt ervoor dat veel tijd en aandacht gaat naar handhaving en de administratie ervan. Een terechte keuze binnen de verantwoordelijkheden op het gebied van Sociale Veiligheid maar wel één met een dempend effect op de productiviteit op het gebied van de 30 procent van de dienstregelingskilometers.

In de samenwerking met de integrale (veiligheids)partners zijn de lokale baanvakconvenanten aan de Groningse kant van de concessie opnieuw vastgesteld en geoptimaliseerd. Ook is de opening van het nieuwe hoofdstation Groningen gebruikt om in overleg te gaan met alle partners en wordt een breed stationsconvenant ontwikkeld. 

Met name in Groningen en Leeuwarden zijn alle evenementen onder regie van de gemeentes integraal behandeld en goed verlopen. Ook de samenwerking met FC Groningen is sinds de doorkoppeling en de nieuwe effecten ervan rondom de voetbalwedstrijden weer actief toegepast en nog verder in ontwikkeling.

Verloop A en B incidenten 2023 - 2025

Dit figuur toont per kwartaal het aantal A en B incidenten.

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  A B
Q1 23 41 125
Q2 23 35 99
Q3 23 42 160
Q4 23 28 160
Q1 24 40 188
Q2 24 21 161
Q3 24 19 221
Q4 24 32 216
Q1 25 33 241
Q2 25 33 174
Q3 25 21 175
Q4 25 27 207

Totaal aantal A,B en C incidenten per maand

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  A B C
Jan 12 58 4
Feb 8 86 11
Mrt 13 97 2
Apr 20 82 7
Mei 8 53 7
Jun 5 39 3
Jul 6 47 14
Aug 9 66 7
Sep 6 62 6
Okt 7 67 16
Nov 2 46 7
Dec 18 94 3

Vergelijking kwartalen 2025

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  Q1 Q2 Q3 Q4
A 33 33 21 27
B 241 174 175 207
C 17 17 27 26

Vergelijking 2023-2025

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  A B C
2023 147 555 113
2024 113 785 143
2025 114 797 87

Vergelijking A incidenten 2023-2025

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  2023 2024 2025
A1a Mishandeling met letsel personeel 14 10 5
A1bMishandeling met letsel reiziger 8 7 6
A2a Bedreiging met wapen personeel 0 1 0
A2b Bedreiging met wapen reiziger 1 1 1
A3a Bedreiging personeel 14 6 6
A3b Bedreiging reiziger 1 1 1
A4a Diefstal/ontvreemding personeel 0 0 0
A4b Diefstal/ontvreemding reiziger 12 4 7
A6 Vandalisme/brandstichting 9 5 5
A7 Spugen, overige aangiftewaardige overtredingen 23 8 15
A8 Overtreden reisverbod 58 61 64
A9 Seksuele mishandeling-intimidatie 7 9 4

Vergelijking B incidenten 2023-2025

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  2023 2024 2025
B1a Ongewenst gedrag tegen personeel 195 225 245
B1b Ongewenst gedrag tegen reiziger 42 55 34
B2 Misbruik voorzieningen 51 42 43
B3 Betalingsproblemen 82 174 174
B4 Verdacht pakket, gedrag, of situatie 7 6 10
B5 Overlast 155 263 266
B6 Overig 23 20 25

Locatie A en B incidenten

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Jaar 2023 2024 2025
Groningen 196 197 221
Leeuwarden 113 119 128
Kropswolde 15 10 11
Sauwerd 4 9 9
Hoogezand-Sappemeer 12 12 21
Groningen Europapark 14 12 31
Zuidbroek 12 3 13
Groningen Noord 4 4 6
Winschoten 14 11 8
Martenshoek 9 3 15
Sneek 13 15 17
Mantgum 15 10 10
Zuidhorn 17 14 14

A en B incidenten per baanvak

  Q1+Q2 Q3+Q4 Hele jaar
Delfzijl - Veendam 69 73 142
Leeuwarden - Groningen Europapark stop 59 36 95
Eemshaven - Winschoten 59 54 113
Stavoren - Leeuwarden 35 32 67
Leeuwarden - Groningen Europapark snel 24 22 46
Harlingen Haven - Leeuwarden 9 11 20
Sneek - Leeuwarden 6 8 14
Groningen - Winschoten snel 2 5 7

Aanleiding A en B incidenten

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Aanleiding incident A incidenten B incidenten
T1 Controle vervoersbewijs 16 326
T2 Aanspreken op gedrag/huisregels 3 49
T3 Drank -/drugsmisbruik 3 104
T4 Uitvallen/vertraging rit 1 0
T5 (Over) vol voertuig 0 1
T6 Ontevreden / boze klant 1 9
T7 Ruzie tussen reiziger 7 37
T8 Verkeersagressie 0 1
T9 Overlast door verwarde personen 0 59
T10 Overlast van jongeren 1 51
T11 Onbekend 82 160

Vergelijking aanleiding A en B incidenten

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Hele jaar 2023 2024 2025
T11 Onbekend 161 258 242
T10 Overlast van jongeren 34 50 52
T9 Overlast van verwarde personen 45 68 59
T8 Verkeersagressie 0 2 1
T7 Ruzie tussen reiziger 33 39 44
T6 Ontevreden / boze klant 16 13 10
T5 (Over)vol voertuig 1 1 1
T4 Vertraging / uitvallen rit 0 3 1
T3 Drank -/drugsmisbruik 89 91 107
T2 Aanspreken op gedrag/huisregels 26 39 52
T1 Controle vervoersbewijs 297 334 342

Tijdvak AB incidenten

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  Nacht Ochtend Middag Avond
Maandag 14 19 24 43
Dinsdag 7 19 25 76
Woensdag 9 20 30 67
Donderdag 13 19 16 68
Vrijdag 14 23 24 67
Zaterdag 30 27 20 86
Zondag 31 23 26 71

Tijdvak A en B incidenten

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

  Nacht Ochtend Middag Avond
Ma. A 2 2 2 6
Ma. B 12 17 22 37
Di. A 1 3 4 13
Di. B 6 16 21 63
Wo. A 0 3 3 9
Wo. B 9 17 27 58
Do. A 1 4 1 9
Do. B 12 15 15 59
Vr. A 3 3 2 9
Vr. B 11 20 22 58
Za. A 5 1 0 6
Za. B 25 26 20 80
Zo. A 5 3 2 12
Zo. B 26 20 24 59

Conclusies

  • Het aantal A incidenten is gestegen van 113 in 2024 naar 114 in 2025 (+1 %).
    – 64 incidenten hiervan waren een A8 (overtreden reisverbod) incident (61 in 2024).
    - Er is een daling van het aantal A1a (mishandeling personeel) en een stijging van het aantal A7 (overige aangiftewaardige) incidenten.
  • Het aantal B incidenten is gestegen van 785 in 2024 naar 797 in 2025 (+2%).
    – Er is een toename van het aantal B1a (ongewenst gedrag richting personeel) incidenten.
  • Net als in 2024 zijn in 2025 de meeste incidenten gemeld op zaterdag.
  • Toename aantal incidenten op station Groningen (+12%) en op station Leeuwarden (+8%).